AD Misdaadmeter meet misdaad niet

Vandaag is de AD misdaadmeter 2013 gepubliceerd. Amsterdam is, net als vorig jaar, de onveiligste stad van Nederland. 'Ja duh', hoor ik u denken, 'Daar wonen de meeste mensen, dus daar worden ook de meeste misdaden gepleegd. Het AD is toch niet gek?' Nee, hoor. Het AD corrigeert voor verschillen in het aantal inwoners per gemeente dus het is in Amsterdam écht onveilig: in absolute cijfers én in relatieve cijfers. En toch klopt het niet.

Realiteit versus gevoelens

Ik hou me al zo'n vijftien jaar bezig met het verschil tussen feitelijke veiligheid en het gevoel van veiligheid. Vanmiddag probeerde ik in een presentatie van vijftien minuten samen te vatten wat ik daarover heb geleerd. Het goeie nieuws: er is eindelijk aandacht voor gevoelens en niet alleen maar voor de feiten. Het slechte nieuws: we hebben nog maar weinig inzicht in wat echt werkt om veiligheidsgevoelens te verbeteren.

'Geweld tegen leerkrachten veel zwaarder bestraffen'

De Besturenraad (een club van schoolbestuurders) heeft onderzoek gedaan naar geweld tegen leraren. Van de deelnemende schoolleiders, vooral van basisscholen, zegt 68 procent dat geweld tegen leraren vaker voorkomt dan gedacht. Veel schoolleiders hebben ervaring met leerlingen die ouders verhaal laten halen na een bestraffing. En ook met leerlingen die docenten uitschelden, schoppen of slaan of een mes trekken.

Bange mensen, veilige straten

"Ik weet niet wát er is, maar ik weet wel dát er wat is." Aan deze zin moest ik vandaag vaak denken toen ik met de veiligheidscoördinatoren van de 32 grootste gemeenten over veiligheid en veiligheidsgevoelens aan het praten was. We hadden het over het lastige fenomeen dat de feitelijke criminaliteit en het gevoel van veiligheid in veel gevallen niks met elkaar te maken lijken te hebben. De cijfers laten zien dat het steeds veiliger wordt, maar het gevoel van veiligheid houdt geen gelijke tred met die positieve ontwikkeling. Wat kan je doen om dat veiligheidsgevoel te verbeteren?

Landelijke videodag 2011: stapje voor stapje vooruit

Herkennen van personen aan hun manier van bewegen: het kan en het werkt. Gezichtsherkenning buiten het laboratorium blijft echter moeilijk. Dat – en meer – bleek op de landelijke videodag die 8 juni 2011 werd gehouden bij het NFI. Elk jaar komt hier zo'n honderd techneuten, het Nederlandse neusje van de zalm, bij elkaar. Ze laten zien aan welke innovaties ze werken en wat dat oplevert. En ze zeggen ook eerlijk wat het niet doet.

Het belang van de mens achter de lens

Waarom zijn er ooit camera's uitgevonden? Om beelden vast te leggen. Waarom zijn er ooit closed-circuit television systemen uitgevonden? Om op meerdere plekken tegelijk beelden te kunnen vastleggen. Waarom werkt CCTV meestal niet? Omdat er teveel beelden worden vastgelegd. We moeten 'ruis' van 'relevant' leren onderscheiden als we ooit nog iets aan al die beelden willen hebben. Wie moet dat doen? De mens achter de lens.

Roadmap beeldtechnologie veiligheidsdomein
In opdracht van de ministeries van BZK en Justitie mocht ik in 2009 een roadmap beeldtechnologie in het veiligheidsdomein opstellen. Dat betekende dat ik en mijn collega's in totaal ruim vijftig deskundigen mochten ondervragen over beeldtechnologie. De vraag waar het allemaal om draaide was waar we in 2020 willen staan qua beeldtechnologie in het veiligheidsdomein. We kozen een 'stip op de horizon'. Daarna bepaalden we de weg die bewandeld moet worden om op het gewenste punt uit te komen.

DNA-douche: Mike, het werkt echt!

De DNA-douche is het nieuwste speeltje van ondernemend Nederland om overvallen te voorkomen. Overvallers krijgen een onzichtbaar goedje over zich heen gesproeid waarmee ze onder een UV-lamp ineens gaan glimmen als E.T. die naar huis wil. Resultaat: zestig procent minder overvallen. U denkt: 'Dat kan niet kloppen'. Dat dacht ik ook en daarom heb ik het uitgezocht. Leest u maar even mee.

Pinnen tegen overvallers

Sla de krant open en de gewelddadige criminaliteit vliegt je om de oren: Amsterdamse juwelier beroofd en doodgeschoten, taxichauffeur in de Efteling met een vuurwapen vermoord om geld. Wat doe je dan als overheid? Camera's ophangen natuurlijk! Jammer alleen dat impulsieve maatregelen weinig helpen tegen impulsieve daders.

De vrijheidsmonitor

De Amsterdamse raadsfractie van D66 heeft het initiatief genomen voor een vrijheidsmonitor als aanvulling op de veiligheidsmonitor. De Dienst Onderzoek en Statistiek ging aan de slag en maakte een vragenlijst om vrijheid te meten. Dat was niet eenvoudig, omdat er voor het meten van het gevoel van vrijheid nog geen instrumenten bestaan zoals voor het gevoel van veiligheid. Het rapport stemt tot nadenken. Maatregelen die 'zonder aanziens des persoons' worden getroffen, leiden tot minder vrijheidsbeperking dan maatregelen die 'op de respondent zelf van toepassing zijn'.

Veiligheid mag wat kosten
De ruime meerderheid van de Amsterdammers vindt het best als er maatregelen zoals cameratoezicht, preventief fouilleren en samenscholingsverboden worden ingevoerd. De groep die dit soort maatregelen maar niks vindt, is veel kleiner. Kortom: hang maar op die camera's en kom maar op met je preventief fouilleren. De meerderheid vindt het prima.

Toch blijkt het wat ingewikkelder in elkaar te zitten en dat laat het onderzoek mooi zien. De vrijheidsfundamentalisten zijn consequenter dan de veiligheidsfetisjisten. Iemand die tegen cameratoezicht is, is vaak ook tegen preventief fouilleren en tegen het aftappen van telefoons. De groep die minder problemen met dat soort zaken heeft, blijkt genuanceerder te denken. Zij hebben geen probleem met particuliere beveiligers op evenementen, maar ook zij vinden het aftappen van telefoons geen prettig idee.

Valse dichotomie
De vrijheidsvrienden vinden dat het onderzoek niet goed is uitgevoerd. Als je mensen de keuze geeft tussen veiligheid en vrijheid, kiezen de meeste mensen voor veiligheid. Maar is het echt zo dat een onsje meer veiligheid altijd een onsje minder vrijheid moet kosten? Een slot op de deur is veilig, maar niet vrijheidsbeperkend. Een hek om je parkeerterrein ook niet. De vrijheidsvrienden vinden een onsje meer vrijheid juist een onsje meer veiligheid. Als de overheid haar burgers lekker met rust laat, kan er in elk geval niks misgaan. Identiteitsverwisselingen komen dan minder vaak voor, beschamende filmpjes kunnen niet ineens op internet verschijnen en ga zo maar door. Inperking van onze vrijheid gaat ook ten koste van onze veiligheid, zeggen zij.

Zware tijden
De vrijheidsfans hebben het niet makkelijk. Het lijkt wel of veiligheid tegenwoordig alleen maar bereikt kan worden met zero tolerance, hard en repressief optreden tegen overtredingen, strenger straffen, levenslang opsluiten en gedwongen heropvoeden van raddraaiers. Probeer in zo'n klimaat maar eens uit te leggen dat als je mensen met rust laat, het beste wel zal komen bovendrijven.

Rekeningrijden
Maar er gloort hoop aan de horizon: rekeningrijden. Ik hou me al een jaar of tien bezig met toezicht en privacy en ik heb nog nooit zoveel privacy-heisa meegemaakt als over rekeningrijden. 'Als ik zo'n kastje in mijn auto moet zetten, weet de overheid straks altijd waar ik ben!' Ja, lieve mensen, dan weet de overheid precies waar uw auto is. Maar dacht u nou echt dat u in uw heilige koe onbespied bent? Nog nooit een boete thuisgestuurd gekregen voor te hard rijden? Nooit uitgenodigd voor een forensenonderzoek omdat u regelmatig op de A2 in de spits rijdt? Niet meegekregen dat de politie in IJsselland en Rotterdam-Rijnmond alle kentekens van passerende auto's maandenlang bewaarde, ook van de auto's waar niets mee aan de hand was?

Grappig eigenlijk dat de vrijheidsfetisjisten vaak ook een groene overtuiging hebben en om die reden vaak voor rekeningrijden zijn. Staan ze weer tegenover de veiligheidsfans - het zal wel nooit wat worden tussen die twee.

Bezint eer ge begint - ook met buurtveiligheidsteams in Culemborg

In de Culemborgse wijk Terweijde komen over een paar weken buurtveiligheidsteams, aldus de burgemeester. De buurtveiligheidsteams zijn besproken in een overleg tussen gemeente, Marokkanen en Molukkers die wonen in Terweijde. In deze wijk is het sinds oud en nieuw onrustig. Het idee is sympathiek, maar het zijn geen buurtveiligheidsteams. Het is opvallend hoe vaak nieuwe initiatieven worden overgenomen van elders zonder na te denken over de cruciale ingredienten.

Een beveiliger en drie bewoners
De veiligheidsteams in Culemborg zullen bestaan uit één professionele beveiliger en drie bewoners. Volgens de betrokkenen werken deze ploegen elders in Nederland goed. Maar "omdat in Terweijde ook na elven incidenten zijn", aldus Azarkan, de woordvoerder van de Marokkanen, zullen de teams in Culemborg ook 's avonds patrouilleren. Is dat echt het enige verschil?

Amsterdamse buurtveiligheidsteams
DSP-groep heeft een paar maanden geleden een evaluatie van de buurtveiligheidsteams in Amsterdam Noord en Zeeburg. Je kan veel zeggen over die teams, maar niet dat ze alleen van 's middags tot 's avonds actief zijn. De buurtveiligheidsteams zijn namelijk altijd actief: ze kiezen samen met bewoners en ondernemers de grootste problemen in de buurt uit en proberen die op te lossen. Dat is geen kwestie van 's avonds rondjes door de buurt lopen. Die teams proberen de overheid beter samen te laten werken aan problemen die de buurt zelf hoog op de agenda zet.
 
Bewoners zitten niet in het team
Ook zitten er in de Amsterdamse buurtveiligheidsteams geen bewoners: de teams bestaan uit politiemensen en toezichthouders van het stadsdeel, aangevuld met andere partners. Een school bijvoorbeeld of het Openbaar Ministerie. Bewoners en ondernemers spelen wel een rol bij het kiezen van prioriteiten, maar ze zitten niet in het team zelf.
 
Een goed idee kan je best half overnemen, toch?
Als je het goed bekijkt, is het buurtveiligheidsteam in Culemborg een volstrekt ander buurtveiligheidsteam dan in Amsterdam. Het is op zich best een sympathiek idee om met bewoners en overheidsdienaren samen de straat op te gaan.

Waar ik me echter altijd weer over verbaas, is dat er vaak nieuwe initiatieven worden gekozen op basis van succes elders, zonder goed na te denken over wat dat initiatief elders zo succesvol maakte. Ik wil niet zeggen dat de Amsterdamse teams perfect zijn - zeker niet. Maar ik durf wel te beweren dat het niet genoeg is om een ander initiatief dezelfde naam te geven.

Is dat mierenneuken?
Ben ik nou zout op slakken aan het leggen? Ben ik een mierenneuker als ik hamer op wat in wetenschappelijke termen 'programma integriteit' heet? Ik ben bang van niet. Zoals op de Engelse wikipedia te lezen valt:

"Government likes to begin things — to declare grand new programs and causes. But good beginnings are not the measure of success. What matters in the end is completion. Performance. Results."

Dat is een waarheid als een koe. Je kan het ook in het Nederlands zeggen: "Bezint eer ge begint".

Vingerafdruk in het paspoort

‘Je kunt geen kilo privacy inleveren voor een kilo veiligheid’, aldus Professor Koops van de Universiteit van Tilburg. Deze mooie one-liner is een reactie op het nieuws dat we sinds vandaag digitale vingerafdrukken in ons paspoort krijgen. Er komt een centraal databestand waar alle vingerafdrukken in worden opgeslagen. Nu nog niet ‘want de database is nog niet klaar’.

De angst van Koops is dat er een olievlekwerking is. Want als je toch zo’n mooie database hebt met vingerafdrukken, kan je hem in de toekomst ook gebruiken bij ernstige misdrijven. Daar is het databestand oorspronkelijk niet voor bedoeld, maar bij een ernstig misdrijf kan de druk zo groot worden dat de politie toch toestemming krijgt het databestand te raadplegen.

Als je met vingerafdrukken kan achterhalen wie een bom heeft geplaatst bij een kleuterschool, vind ik zo’n database best een goed idee. Maar als ik midden in de nacht van mijn bed wordt gelicht omdat ik die bom heb geplaatst, ben ik toch minder blij. Wie kan ik dan bellen voor een second opinion?

Ik zeg niet dat de politie amateurs zijn. Zij weten hoe belangrijk het is om te checken en te dubbelchecken. Zo’n grote landelijke database is echter een ander systeem dan de database die de politie nu heeft met vingerafdrukken van boeven. Je keert de bewijslast als het ware om. Tot nu toe wist je zeker dat als je een 'hit' had, je te maken had met iemand die al een keer met de politie in aanraking is geweest. Goede reden om nog eens te kijken naar die persoon.

In het nieuwe bestand is dat anders: de enige reden dat ik daarin sta is dat ik een paspoort heb. Landelijke databases zijn lastig te corrigeren. Daar weten deze personen alles van:

http://www.volkskrant.nl/archief_gratis/article651475.ece/Gestolen_paspoort_maakte_van_acteur_een_inbreker
http://www.binnenlandsbestuur.nl/nieuws/2009/09/ombudsman-maakt-einde-aan-identiteitsnachtmerrie.127738.lynkx
http://www.reuters.com/article/topNews/idUSTRE57R06G20090828

De vakantie is voorbij

De vakantie is voorbij: foto's inplakken, tassen opruimen, wasje doen. Vandaar onderstaande foto in de serie bordjes (meer op mijn Flickr-pagina): Opruimplicht geldt overal.

Het KHL-manifest

Vrijdag 5 juni 2009 is geschiedenis geschreven. Vijfenzestig experts op het gebied van cameratoezicht hebben tijdens een expertworkshop over cameratoezicht met elkaar besproken waar we de komende tien tot twintig jaar naartoe zullen gaan. De experts werken bij een gemeente, de politie, een ministerie, het openbaar vervoer of de douane. Ze werden op deze gedenkwaardige dag gecompleteerd door enkele deskundige consultants en onderzoekers, zelfs eentje uit Australie en twee uit Belgie.

De mening van de experts is opgeschreven in de vorm van een manifest op de achterkant van een naambordje van een van de experts (zie bijgevoegde foto). Het manifest bepaalt de agenda voor de komende jaren en roept alle betrokkenen op hun verantwoordelijkheid te nemen.

Het manifest
* We moeten van data naar informatie naar kennis
* Er moeten snellere zoekengines komen
* Er moet een standaard komen voor beeldmateriaal
* Meer samenwerking, meer uitwisseling, breng ketens samen
* We moeten beelden van camera's slim koppelen aan telefoons en satelliet
* Integreer verschillend toezicht: veiligheid - beheer - parkeren
* Het doel is een prettige openbare ruimte
* Cameratoezicht wordt een nutsvoorziening: goal free CCTV
* We moeten gebruikers en techneuten koppelen
* Wij willen meer van dit soort bijeenkomsten

Meer van dit soort bijeenkomsten
Ik ben het van harte eens met de laatste opmerking: dit soort bijeenkomsten zijn er te weinig. Als we willen voorkomen dat we over tien jaar net zoveel camera's hebben als Engeland en er net zo weinig mee doen, zullen we nu moeten handelen. We zitten nu als een konijntje in de aanstormende koplampen te kijken. We moeten elkaar wakker schudden en scherp houden.

Dit soort bijeenkomsten helpen daarbij. Mensen die elkaar eigenlijk al lang zouden moeten kennen, hebben elkaar op 5 juni voor het eerst ontmoet. Maar dit soort nieuwe contacten moet je wel warm houden. Daarom nodig ik iedereen van harte uit om op 24 juni op het innovatiecongres veiligheid in Rotterdam verder te gaan waar we afgelopen vrijdag zijn gekomen.

Iedereen die een bijdrage aan deze dag heeft geleverd: bedankt! Verslag, filmpjes, presentaties en natuurlijk de Googlemap met alle camera's staan op deze site.

Borden

Je ziet overal op straat borden die je voor iets willen waarschuwen of je iets willen verbieden. Daarbij wordt het uitroepteken niet geschuwd. Ik leg een verzameling aan omdat ze vaak onbedoeld grappig zijn.

Op te ruimen!

Let op brugdek!

Niet zo, maar zo!

Pas ingezaait

Een plaatje zegt soms meer dan duizend woorden

De laatste drie jaren zijn de uitgaven voor handhaving van de openbare orde en veiligheid gestegen met zo'n 25%. Het aantal geregistreerde geweldsmisdrijven is in die jaren onveranderd gebleven. Dat zet een mens aan het denken, niet?

Wil je zelf dit soort grafiekjes maken? Leef je uit op deze site: http://www.waarstaatjegemeente.nl/